Pen Academic Publishing
Journals • Publish with us • Publishing partnership • About Us • Türkçe
Research article | Open Access
Journal of Technology Applications in Education 2025, Vol 6(1) 23-40

Sanal Gezi Uygulamalarına Dayalı Akademik Çalışmaların İncelenmesi

Rojda Alpyürük • Cengiz Kesik
Cite this article
Article Type
Research article
Publication Date
December 31, 2025
Pages
23-40
DOI
10.29329/jtae.2025.1403.3

Abstract

Araştırma kapsamında sanal gezi uygulamalarına yönelik yapılan çalışmaların sistematik bir biçimde incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi deseni kullanılmıştır. Çalışma grubuna ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 2012-2024 yılları arasında gerçekleştirilen 30 tez ve 27 makale çalışması dahil edilmiştir. Literatür taraması ile elde edilen veriler betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler doğrultusunda “Araştırmanın Hangi Ders/Disiplin Bağlamında Yapıldığına İlişkin Bulgular”, “Araştırmalar Kapsamında Hangi Dijital Araçların Kullanıldığına İlişkin Bulgular”, “Araştırmaların Hangi Çalışma Gruplarıyla Yapıldığına İlişkin Bulgular”, “Araştırmalar Kapsamında Elde Edilen Sonuçlara İlişkin Bulgular”, “Araştırmalar Kapsamında Sunulan Önerilere İlişkin Bulgular” olmak üzere beş tema oluşmuştur. Araştırmanın Hangi Ders/Disiplin Bağlamında Yapıldığına İlişkin Bulgular teması bağlamında sanat eğitimi, İngilizce, müze eğitimi, görsel sanatlar, fen bilimleri, tarih, öğretmen adayı eğitimi, sosyal bilgiler kategorileri oluşmuştur. Araştırmalar Kapsamında Hangi Dijital Araçların Kullanıldığına İlişkin Bulgular teması bağlamında TUBİTAK resmi internet sitesi, MEB resmi internet sitesi, MTA Genel Müdürlüğü resmi internet sayfası, 3D Mekanlar resmi internet sitesi, Artsteps uygulaması, Mekân 360 uygulaması, Kültür ve Turizm Bakanlığı resmi internet sitesi kategorileri oluşmuştur. Araştırmaların Hangi Çalışma Gruplarıyla Yapıldığına İlişkin Bulgular teması bağlamında ise veli, ilkokul öğrencisi, lise öğrencisi, öğretmen, üniversite öğrencisi, ortaokul öğrencisi kategorileri oluşmuştur. Araştırmalar Kapsamında Elde Edilen Sonuçlara İlişkin Bulgular teması kapsamında akademik başarı ve öğrenme, tutum, ilgi ve motivasyon, etkin ve interaktif öğrenme, somutlaştırma ve gerçeklik, teknik ve fiziksel faktörler, erişilebilirlik ve ekonomiklik, beceri ve değer kazanımı kategorileri oluşmuştur. Araştırmalar Kapsamında Sunulan Önerilere İlişkin Bulgular teması kapsamında ise, yaygınlaştırma faaliyetleri, teknolojik iyileştirmeler, eğitim ve müfredat ile ilgili öneriler, araştırmacılara yönelik öneriler kategorilerin ortaya çıktığı görülmüştür.

Keywords: Sanal Gezi Sanal Müze Sanal Tur Doküman İnceleme
Cite this article
Alpyürük, R. & Kesik, C. (2025). Sanal Gezi Uygulamalarına Dayalı Akademik Çalışmaların İncelenmesi. Journal of Technology Applications in Education, 6(1), 23-40. https://doi.org/10.29329/jtae.2025.1403.3

  • Alışır, Z.N., Doğan, O., Yılmaz, Z. ve Çakır, M. (2022). çeşitliliğin öğrenme ortamı ve değişiminin kişiler arası işleyişine yönelik algılarının fen başarı ve tutumlarına etkisi. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 8(1), 1-29. https://doi.org/10.17932/iau.efd.2015.013/efd_v08i1001 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Ata, B. (2002). Müzelerle ve tarihî mekanlarla tarih öğretimi: tarih öğretmenlerinin müze eğitimine ilişkin görüşleri [Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Buyurgan, S. (2017). Verimli bir müze ziyaretini nasıl gerçekleştirebiliriz? Milli Eğitim Dergisi, 46(214), 317-343. https://doi.org/10.14527/9786052416372.09 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Çetin, B., İlhan, M., & Şahin, M. G. (2021). Eğitimde araştırma yöntemleri: Temel kavramlar, ilkeler ve süreçler. Ankara: Pegem Akademi. [Google Scholar]
  • Çetin, Y. (2002). Çağda Eğitimde Müze Eğitiminin Rolü ve Önemi. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (8), 5761. [Google Scholar]
  • Hooper-Greenhill, E. (1999). Müze ve galeri eğitimi. (M. Örgen, Evren ve E. G. Kapçı, Çev.). A.Ü. Çocuk Kültürü Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları (1991). [Google Scholar]
  • Maden, S. (2012). Temel dil becerilerinin eğitimi açısından ders dışı (informal) etkinliklere yönelik öğretmen ve öğrenci tercihleri. Millî Eğitim Dergisi, 42(196), 36-55. [Google Scholar]
  • Pati, D., & Lorusso, L. N. (2018). How to write a systematic review of the literature. HERD: Health Environments Research & Design Journal, 11(1), 15-30. https://doi.org/10.1177/1937586717747384 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Sözbilir, M., Kutu, H. ve Yaşar, M. D. (2012). Science education research in Turkey: A content analysis of selected features of papers published. J. Dillon ve D. Jorde (Ed.), The world of science education: Handbook of research in Europe (341-374). Rotterdam: Sense. [Google Scholar]
  • Özen, A. (2006). Mimari Sanal Gerçeklik Ortamlarında Algı Psikolojisi. Akademik Bilişim 2006+Bilgitek IV Pamukkale Üniversitesi (s. 3-4). Ankara: Pamukkale Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık. [Google Scholar]
  • İNCELENEN KAYNAKLAR [Google Scholar]
  • Ada, M., İnce, E., & Olcay, A. (2022). Sanal müze turlarının covid-19 pandemi sürecinde eğitsel amaçlı kullanılması üzerine nitel bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 1103-1112. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1274358 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Akınlı, N. (2024). 7. Sınıf güneş sistemi ve ötesi ünitesinde sanal tur uygulamasının öğrenci başarısına etkisi ve uygulama hakkında öğrenci görüşleri [Yüksek Lisans Tezi]. Giresun Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Aksak, E. (2023). Güzel sanatlar lisesi müze eğitimi dersi sanal müze uygulamaları etkinlik örneği (bir eylem araştırması) [Yüksek Lisans Tezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Aktaş, V., Yılmaz, A., & İbrahimoğlu, Z. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sanal müze kullanımına yönelik tutumları. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1294-1313. https://doi.org/10.24315/tred.806159 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Aladağ, E., Akkaya, D., & Şensöz, G. (2014). Sosyal bilgiler dersinde sanal müze kullanımının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 199-217. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.713052 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Altınbay, R., & Gümüş, N. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sanal tur uygulamalarıyla ilgili görüşleri. Journal of Innovative Research in Teacher Education, 1(1), 60-71. https://doi.org/10.29329/jirte.2020.321.5 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Armağan, F. Ö., Çevik, E. E., & Köksal, E. (2023). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sanal müze uygulamalarına yönelik görüşleri. Journal of Computer and Education Research, 11(22), 459-481. https://doi.org/10.18009/jcer.1255607 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Arslan, İ. (2024). Sanal müzelerin tarihsel düşünme becerilerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Aydoğdu, A. S., Aydoğdu, M., & Aktaş, V. (2022). Matematik dersinde bir eğitim aracı olarak sanal müze kullanımı. International Journal of Social Science Research, 11(1), 51-70. [Google Scholar]
  • Baygül, E., & Akış, A. (2024). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal bilgiler eğitiminde sanal tur uygulamalarına yönelik görüşleri. Journal of Innovative Research in Social Studies, 7(2), 117-139. https://doi.org/10.47503/jirss.1577238 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Bayındır, S. (2022). Öğretmenlerin sanal müzeleri ve müzelerin çevrim içi hizmetlerini kullanımlarına ilişkin yaklaşımlarının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Bilen, Ş. (2023). Fen eğitiminde sanal gerçeklik temelli sanal müze tasarımı uygulamasının öğrenci başarısına etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Bozkurt, M. (2022). Ortaokul fen bilimleri dersinde sanal müze kullanımının öğrencilerin laboratuvar malzemelerini öğrenmeleri üzerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Buldu, F. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel miras ve sanal müzeler hakkındaki görüşlerinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Bulut, P., & Uzun, E. B. (2021). Sanal müzeler ve yaratıcı drama için bir atölye önerisi: müze sınıfa geliyor! Yaratıcı Drama Dergisi, 16(1), 131-156. https://doi.org/10.21612/yader.2016.005 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Canlı, K. (2016). İlkokul 4. Sınıf görsel sanatlar dersinde sanal müze uygulamasına ilişkin öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri [Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Çelik, Ö., & Güllühan, N. Ü. (2022). Sanal müze gezilerine yönelik ilkokul öğrencilerinin görüş ve farkındalıklarının incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 2927-2946. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1032552 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Çetin, B. (2022). Ortaöğretim 5.sınıf sosyal bilgiler dersi ülkem kültürüm ve tarihim ünitesinin öğretiminde sanal müze kullanımının öğrenci başarısı üzerindeki etkisi: anadolu medeniyetleri müzesi örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Manisa Celal Bayar Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Çınar, C., Utkugün, C., & Gazel, A. A. (2021). Sosyal bilgiler dersinde sanal müze kullanımı hakkında öğrenci görüşleri. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, (16), 150-170. https://doi.org/10.20860/ijoses.1017419 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Çiçek Büyükkaragöz, Y. (2021). Görsel sanatlar dersinde sanal müzelerin kullanımının ortaokul öğrencilerinin çizimlerine yansıması [Yüksek Lisans Tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Çiçek, K., Çiçek, İ., Dağhan, Z., Erkuş, C., Çiçek, S., Oşrak, İ., ... & Türkmen, B. (2022). Z kuşağının etkileşimli tahtada sanal gezi uygulamalarına yönelik algısı. Ulusal Eğitim Dergisi, 2(3), 526-536. [Google Scholar]
  • Daşdemir, İ. (2019). Sosyal bilgiler öğretiminde sanal tur uygulamalarının etkisinin incelenmesi [Doktora Tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Dinger, K. (2021). Resim-iş öğretmen adaylarının sanal müze kullanımına yönelik tutumlarının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Doğanlı, A.S. (2019). Sanal müze gezilerinin farklı lise türlerindeki 9. Sınıf öğrencilerinin başarısına etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Eker, C., & Kılav, D. (2022). Okul öncesi öğretmen adaylarının sanal müze kullanımına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 159-175. https://doi.org/10.46328/bestdergi.41 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Ermiş, B. (2010). İlköğretim 6.sınıf öğrencilerinin görsel sanatlar dersinde “üç boyutlu sanal müze ziyareti” etkinliğine ilişkin görüşleri [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Eyice, H.İ. (2024). Sanal müze uygulamalarının sosyal bilgiler öğretimindeki yeri: tez çalışmaları perspektifi [Yüksek Lisans Tezi]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Gedikli, H. (2023). Disiplinlerarası sanal müze uygulamalarına bir örnek: “sanatla Trabzon” [Yüksek Lisans Tezi]. Trabzon Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Gılıç, İ. I. (2020). Sanal müze destekli işbirlikli ingilizce öğrenme etkinliklerinin ortaokul 7. Sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarılarına ve sanal müze memnuniyetlerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Mersin Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Işık, S. (2023). Sosyal bilgiler öğretiminde sanal müze kullanımına yönelik öğretmen görüşleri [Yüksek Lisans Tezi]. Sinop Üniversitesi. [Google Scholar]
  • İlhan, G. O., & Dolmaz, M. (2022). Covid-19 pandemisi sürecinde ingilizce öğretmen adaylarının sanal müze deneyimleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(4), 1313-1337. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2022.22.74506-1171261 [Google Scholar] [Crossref] 
  • İlhan, G. O., Tokmak, A., & Aktaş, V. (2021). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sanal müze deneyimleri. Uluslararası Müze Eğitimi Dergisi, 3(1), 74-93. https://doi.org/10.51637/jimuseumed.958918 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Karakurt, F. (2024). Sosyal bilgiler dersinde kanıt temelli öğrenme etkinlikleriyle desteklenmiş sanal müze gezileri uygulamak: bir eylem araştırması [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Karamık, G. A., & Gümüş, F. Ö. (2022). Matematik öğretimi için farklı bir uygulama: sanal müze ve yaratıcı drama. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(3), 1915-1957. https://doi.org/10.17152/gefad.1089444 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Kırksekiz, A. (2021). 360 derece videolar ile oluşturulmuş sanal müze uygulamasının sosyal bilgiler dersinde kullanımının öğrencilerin akademik başarı ve tutumlarına etkisi [Doktora Tezi]. Sakarya Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Koca, N., & Daşdemir, İ. (2018). Sosyal bilgiler öğretiminde sanal tur uygulamaları. Electronic Turkish Studies, 13(27). https://doi.org/10.7827/turkishstudies.14420 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Özer, A. (2016). Sanal müzede öğrenmenin bağlamsal modelinin kullanımının öğrencilerin akademik başarısı, motivasyonu ve memnuniyet düzeylerine etkisi [Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Peker, N. (2014). Sosyal bilgiler dersinde sanal müze kullanımı ve sosyal bilgiler öğretmeni adaylarının sanal müze kullanımına yönelik tutumları [Yüksek Lisans Tezi]. Aksaray Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Sevi, E. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sanal müze kullanımına ve sanal müzelerle ilgili değer kazanımına ilişkin görüşleri [Yüksek Lisans Tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Sungur, T., & Bülbül, H. (2019). Sınıf öğretmeni adaylarının sanal müze uygulamalarına yönelik görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 652-666. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.46660-492112 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Şahin, K. (2019, June). Sosyal bilgiler dersi öğretiminde sanal müze kullanımına ilişkin öğrenci tutumlarının belirlenmesi. In Book Of Proceedıngs (p. 370). [Google Scholar]
  • Şen, H. & Yılmaz, A. A. (2024). Sosyal bilgiler öğretiminde 5 ve 6. sınıf kültür ve miras öğrenme alanlarında sanal müze kullanımına yönelik öğretmen görüşleri. The Journal of International Educational Sciences, 10(37), 345-366. https://doi.org/10.29228/inesjournal.73190 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Şener, N., & Zengin, M. (2019). Türkiye’de ve dünyada sanal müze uygulamaları ve sanat eğitimine etkisi. The Journal of Academic Social Science, 58(58), 277-286. https://doi.org/10.16992/asos.12974 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Teker, N., & Özer, A. (2016). Sanal müze sanal tur memnuniyet ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 45(209), 314-335. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1098179 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Topkan, F., & Erol, M. (2022). Sanal müze etkinliklerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin tarih bilinci gelişimine etkisi. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 71-86. https://doi.org/10.46762/mamulebd.1180944 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Tunç, E. B., & Gökmen, A. (2024). Küresel iklim değişikliği temalı sanal müze: bilsem öğrencileri ve öğretmenlerinin deneyimleri. Academıc Socıal Resources Journal, 9(6), 602-611. [Google Scholar]
  • Turgut, G. (2015). Sosyal bilgiler dersinde bir eğitim aracı olarak sanal müzelerden yararlanma [Yüksek Lisans Tezi]. Adnan Menderes Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Türkmen, H., Yenisolak, G., & Özenbaş, İ. B. (2022) Biyoçeşitlilik kavramı öğretiminde 6. Sınıf öğrenci başarıları ve görüşleri: sanal müze ve fiziksel müze ziyareti karşılaştırması. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 32-49. https://doi.org/10.58638/kebd.1187313 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Ustaoğlu, A. (2012). İlköğretim 7. Sınıf sosyal bilgiler dersi Türk tarihinde yolculuk ünitesinde sanal müzelerin kullanımının öğrenci başarısına etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Ülkeroğlu Onur, A. (2024). Okul dışı öğrenme ortamlarından sanal müzelerin kullanılmasıyla fen eğitiminde bilimsel sorgulamanın doğası öğretimi [Yüksek Lisans Tezi]. Giresun Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Ünal, H. (2022). Biyoloji konularında sanal müze uygulaması: fen bilgisi öğretmen adaylarına yansıması [Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Ünal, S., Yıldırım, H., Özdemir, B., & Çopur, A. (2023). Üniversite öğrencilerinin sanal müze kullanma deneyimi: Balıkesir kuvayı milliye müzesi örneği. Harran Maarif Dergisi, 8(1), 36-50. https://doi.org/10.22596/hej.1291524 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Yıldırım, G. (2024). Görsel sanatlar dersi kültürel miras kazanımı kapsamında 7. Sınıf öğrencilerinin sanal müzelerden yararlanmalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Yıldırım, T., & Tahiroğlu, M. (2012). Sanal ortamda gerçekleştirilen müze gezilerinin ilköğretim öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarina etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(39), 104-114. https://doi.org/10.17755/esosder.1284427 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Yorulmaz, E. (2022). Sınıf öğretmen adaylarının sanal müze kullanımına yönelik memnuniyet düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Bolu İzzet Abant Üniversitesi. [Google Scholar]
  • Yücelşen, N., Akaslan, N., Topal, D., & Genç, A. (2024). Okul dışı öğrenme ortamlarında Türkçe eğitimi: sanal müze örneği. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 52-70. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2200 [Google Scholar] [Crossref] 
  • Zabun, Y. (2020). Tarih öğretmen adaylarının sanal müze kullanımına yönelik tutumlarının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi. [Google Scholar]