Eğitimde Teknoloji Uygulamaları Dergisi
Kısa Adı: JTAE | ISSN (Online): 2791-626X | DOI: 10.29329/jtae

Araştırma Makalesi    |    Açık Erişim
Eğitimde Teknoloji Uygulamaları Dergisi Volume 7 (2026)

Otizm Spektrum Bozukluğu Tanılı Öğrencilere Yönelik Yapay Zekâ Destekli Oluşturulan Sosyal Öykülerin Öğretmen Görüşleri Bağlamında İncelenmesi

Ömer Faruk Özden, Derya Girgin

ss. 1 - 30   |  DOI: https://doi.org/10.29329/jtae.2026.1432.3

Yayın Tarihi: Haziran 07, 2026  |   Görüntüleme Sayısı: 1/1   |   İndirilme Sayısı: 1/8

PDF İndir Download PDF

Özet

Bu araştırma, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı öğrencilere yönelik yapay zekâ (YZ) destekli hazırlanan sosyal öykülerin; üretim süreci, pedagojik niteliği ve uygulama işlevselliği açısından öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesini amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımlarından temel nitel araştırma desenine göre yapılandırılan çalışmanın çalışma grubunu, Çanakkale ilinde görev yapan ve OSB tanılı öğrencilerle çalışma deneyimi olan 20 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış; Teknoloji Kabul Modeli ve Bilişsel Yük Teorisi kuramsal çerçevelerinde içerik analizine tabi tutulmuştur. Öğretmen görüşlerine göre yapay zekâ destekli sosyal öykülerin, geleneksel yöntemlere kıyasla sosyal öykü hazırlama sürecini hızlandırabileceği ve zengin görsel içerikler aracılığıyla öğrencilerin motivasyonunu destekleyebileceği belirlenmiştir. Bununla birlikte, YZ tarafından üretilen metinlerin dil yapısının OSB'li bireyler için fazla dolaylı ve karmaşık bulunması, görsellerdeki kültürel kopukluklar ve karakterler arasındaki görsel tutarsızlıklar temel sınırlılıklar olarak saptanmıştır. Katılımcı görüşleri, YZ teknolojilerinin öğretmeni süreç dışına çıkarmaktan ziyade öğretmenin rolünü içerik denetleyicisi, düzenleyicisi ve komut yönlendiricisi olarak yeniden konumlandırabileceğine işaret etmektedir. Sonuçlar doğrultusunda, Türk kültürüne ve özel eğitim ilkelerine uygun sosyal öykü üretim araçlarının geliştirilmesi, öğretmenlere yönelik uygulamalı yapay zekâ okuryazarlığı ve pedagojik komut yazma eğitimlerinin verilmesi önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Sosyal Öyküler, Yapay Zekâ, Özel Eğitim, Öğretmen Görüşleri

Bu makaleye nasıl atıf yapılır

APA 7th edition
Ozden, O.F., & Girgin, D. (2026). Otizm Spektrum Bozukluğu Tanılı Öğrencilere Yönelik Yapay Zekâ Destekli Oluşturulan Sosyal Öykülerin Öğretmen Görüşleri Bağlamında İncelenmesi. Eğitimde Teknoloji Uygulamaları Dergisi, 7(1), 1-30. https://doi.org/10.29329/jtae.2026.1432.3

Harvard
Ozden, O. and Girgin, D. (2026). Otizm Spektrum Bozukluğu Tanılı Öğrencilere Yönelik Yapay Zekâ Destekli Oluşturulan Sosyal Öykülerin Öğretmen Görüşleri Bağlamında İncelenmesi. Eğitimde Teknoloji Uygulamaları Dergisi, 7(1), pp. 1-30.

Chicago 16th edition
Ozden, Omer Faruk and Derya Girgin (2026). "Otizm Spektrum Bozukluğu Tanılı Öğrencilere Yönelik Yapay Zekâ Destekli Oluşturulan Sosyal Öykülerin Öğretmen Görüşleri Bağlamında İncelenmesi". Eğitimde Teknoloji Uygulamaları Dergisi 7 (1):1-30. https://doi.org/10.29329/jtae.2026.1432.3
Kaynakça
  1. Alhaif, A. M., Aleidi, A. I., Ali, D. A., Besheir, M. A., Diab, H. M., & Ibrahem, U. M. (2025). The reality of implementing artificial intelligence apps in the special needs classroom, a teacher’s perspective. Education and Information Technologies, 30(16), 23619-23644. https://doi.org/10.1007/s10639-025-13635-0 [Google Scholar] [Crossref] 
  2. Al-Hosan, A. M., & Alrajhi, N. A. (2025). Applications of artificial intelligence and smart learning methods for children with autism spectrum disorder: A proposed interactive platform. Journal of Ecohumanism, 4(2), 738–756. https://doi.org/10.62754/joe.v4i2.6345 [Google Scholar] [Crossref] 
  3. Almumen, H., & Almuhareb, K. (2020). Technology-enriched social story intervention: Engaging children with autism spectrum disorders in social communication. International Journal of Early Childhood Special Education, 12(1), 96–119. https://doi.org/10.20489/intjecse.726397 [Google Scholar] [Crossref] 
  4. Aslan, K., & Şahin, S. (2016). Ülkemizde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda sosyal becerileri geliştirmeye yönelik yapılan güncel çalışmalar. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(1), 1-14. https://doi.org/10.21020/husbfd.288429 [Google Scholar] [Crossref] 
  5. Centers for Disease Control and Prevention. (2025, May 27). Data and statistics on autism spectrum disorder. https://www.cdc.gov/autism/data-research/ [Google Scholar]
  6. Courduff, J., Szapkiw, A., & Wendt, J. L. (2016). Grounded in what works: Exemplary practice in special education teachers’ technology integration. Journal of Special Education Technology, 31(1), 26–38. https://doi.org/10.1177/0162643416633333 [Google Scholar] [Crossref] 
  7. Dablan, S., & Bağlama, B. (2020). A review of postgraduate theses on the use of social stories in Autism Spectrum Disorder in Turkey. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi (TURKSOSBİLDER), 5(2), 187-212. https://doi.org/10.55107/turksosbilder.1754975 [Google Scholar] [Crossref] 
  8. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008 [Google Scholar] [Crossref] 
  9. Demir, Ş. (2014). Assessing social skills of children with autism. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 47(2), 1–22. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001345 [Google Scholar] [Crossref] 
  10. Flores, M. M., Hill, D. A., Faciane, L. B., Edwards, M. A., Tapley, S. C., & Dowling, S. J. (2014). The Apple iPad as assistive technology for story-based interventions. Journal of Special Education Technology, 29(2), 27–37. https://doi.org/10.1177/016264341402900203 [Google Scholar] [Crossref] 
  11. Goldman, S. R., Taylor, J., Carreon, A., & Smith, S. J. (2024). Using AI to support special education teacher workload. Journal of Special Education Technology, 39(3), 434–447. https://doi.org/10.1177/01626434241257240 [Google Scholar] [Crossref] 
  12. Gray, C. A., & Garand, J. D. (1993). Social stories: Improving responses of students with autism with accurate social information. Focus on Autistic Behavior, 8(1), 1–10. https://doi.org/10.1177/108835769300800101 [Google Scholar] [Crossref] 
  13. Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign. [Google Scholar]
  14. Hopcan, S., Polat, E., Ozturk, M. E., & Ozturk, L. (2023). Artificial intelligence in special education: A systematic review. Interactive Learning Environments, 31(10), 7335-7353. https://doi.org/10.1080/10494820.2022.2067186 [Google Scholar] [Crossref] 
  15. Julien, G. (2024). How artificial intelligence (AI) impacts inclusive education. Educational Research and Reviews, 19(6), 95–103. https://doi.org/10.5897/ERR2024.4404 [Google Scholar] [Crossref] 
  16. Karaaslan, A. G. Ö., & Kutlu, M. (2010). Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde sosyal öykü kullanımı: alanyazın taraması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 1-17. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1214061 [Google Scholar] [Crossref] 
  17. Luckin, R., Holmes, W., Griffiths, M., & Forcier, L. B. (2016). Intelligence unleashed: An argument for AI in education. Pearson. [Google Scholar]
  18. Malakootiasl, N., Hossienkhanzadeh, A. A., & Abolghasemi, A. (2020). The effectiveness of social stories with video modeling on communication skills of children with Autism Spectrum Disorder (ASD). Journal of Psychology of Exceptional Individuals, 20(2), 61-70. [Google Scholar]
  19. Mayer, R. E. (2009). Multimedia learning (2nd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511811678 [Google Scholar] [Crossref] 
  20. McFayden, T. C., Bristol, S., Putnam, O., & Harrop, C. (2024). ChatGPT: Artificial intelligence as a potential tool for parents seeking information about autism. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 27(2), 135–148. https://doi.org/10.1089/cyber.2023.0202 [Google Scholar] [Crossref] 
  21. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass. [Google Scholar]
  22. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications. [Google Scholar]
  23. Naatz, A., & Ruppar, A. (2025). Special Education Teachers’ Use of Generative Artificial Intelligence (AI): An Exploratory Survey of Frequency and Factors Influencing Adoption. Journal of Special Education Technology. https://doi.org/10.1177/01626434251379800 [Google Scholar] [Crossref] 
  24. Olçay-Gül, S., & Tekin-İftar, E. (2012). Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan bireyler için sosyal öykülerin kullanımı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 13(2), 1–24. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000168 [Google Scholar] [Crossref] 
  25. Riga, A., Ioannidi, V., & Papayiannis, N. (2021). Study on Autism Spectrum Disorder and social stories purpose and utility. E. S. Koc (Ed.), Modern perspectives in language, literature and education Vol. 10 içinde (ss. 36-45). Book Publisher International. https://doi.org/10.9734/bpi/mplle/v10/2612E [Google Scholar] [Crossref] 
  26. Sani-Bozkurt, S., & Vuran, S. (2014). An analysis of the use of social stories in teaching social skills to children with autism spectrum disorders. Educational Sciences: Theory & Practice, 14(5), 1875–1892. https://doi.org/10.12738/estp.2014.5.1952 [Google Scholar] [Crossref] 
  27. Scherer, R., Siddiq, F., & Tondeur, J. (2019). The technology acceptance model (TAM): A meta-analytic structural equation modeling approach to explaining teachers’ adoption of digital technology in education. Computers & Education, 128, 13–35. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2018.09.009 [Google Scholar] [Crossref] 
  28. Sweller, J. (1988). Cognitive load during problem solving: Effects on learning. Cognitive Science, 12, 257-285. https://doi.org/10.1207/s15516709cog1202_4 [Google Scholar] [Crossref] 
  29. Temiz, N., & Yılmaz, B. (2021). Türkiye’de ilk ve orta öğretimde özel gereksinimli öğrencilere yönelik eğitim politikalarının incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 35(1), 104–131. https://doi.org/10.33308/26674874.2021351232 [Google Scholar] [Crossref] 
  30. UNESCO. (2019). Beijing consensus on artificial intelligence and education. UNESCO. [Google Scholar]
Meta
Volume 7 (2026)
İndir
Benzer

Cilt 7 Sayı 1

Ocak 2026

Tüm makaleleler
Copyright © 2026 Eğitimde Teknoloji Uygulamaları Dergisi.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License. CC BY
All elements of this website have been created using the BOQ™ - eJournal Management System.