Abstract
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin yapay zekâ (YZ) teknolojilerini eğitim süreçlerinde kullanmaya yönelik öz yeterliklerini belirlemek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Bu doğrultuda UNESCO Öğretmenler için Yapay Zekâ Yeterlik Çerçevesi (YZYÇ) incelenmiş ve öğretmenlerin YZ öz yeterliği, çerçevenin aşamalı yeterlik anlayışı doğrultusunda Edinme, Derinleştirme ve Yaratma olmak üzere üç temel düzeyde kavramsallaştırılmıştır. Bu kuramsal yapı temelinde hazırlanan 45 maddelik ilk form, birinci çalışma grubundan elde edilen verilerle açımlayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur (N = 295). Paralel analiz, özdeğer yamaç grafiği ve kuramsal yapı birlikte değerlendirilerek üç faktörlü yapı benimsenmiştir. Aşamalı madde eleme süreci sonunda 27 maddelik form elde edilmiş ve bu yapı toplam varyansın %61.57’sini açıklamıştır. İkinci çalışma grubundan elde edilen verilerle doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır (N = 195). Model revizyonları sonucunda 22 maddelik nihai form elde edilmiş ve üç faktörlü model kabul edilebilir uyum değerleri göstermiştir (χ²/sd = 2.54, CFI = .908, TLI = .897, IFI = .909, RMSEA = .089). Nihai ölçek Edinme (5 madde), Derinleştirme (9 madde) ve Yaratma (8 madde) olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır. Standardize faktör yükleri .525 ile .899 arasında değişmiştir. Alt boyutlara ilişkin güvenirlik katsayıları Edinme için α = .762, ω = .753; Derinleştirme için α = .950, ω = .951; Yaratma için α = .941, ω = .941 olarak hesaplanmıştır. Madde-toplam korelasyonları, üst-alt grup karşılaştırmaları, bileşik güvenirlik, yakınsak geçerlik ve HTMT bulguları ölçeğin psikometrik özelliklerini desteklemiştir. Elde edilen bulgular, geliştirilen 22 maddelik ölçeğin öğretmenlerin YZ teknolojilerini eğitim süreçlerinde kullanmaya yönelik öz yeterliklerini aşamalı yeterlik düzeyleri bağlamında değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
| Keywords: | Yapay Zekâ Öğretmen Öz Yeterliği Ölçek Geliştirme UNESCO YZ Yeterlik Çerçevesi |